Adliyeye giren çıkamıyor

Türkiye'de yargının sonu gelmez altyapı sorunları yargılama süresinin giderek uzamasına neden oluyor. İstatistiklere göre bugün ağır ceza mahkemesinde başlayan bir davanın sonuçlanması için 354, alacak davasının sonuçlanması içinse 136 gün gerekiyor. Çocuk mahkemelerindeki yargılama süresi ise 433 gün. Hukukçular, personel eksikliği, hazırlık soruşturmalarının gerektiği gibi yapılmaması nedeniyle yargılamaların uzadığına dikkat çekerek, "Geciken adalet adalet değildir" sözünü yineliyor. MAKUL SÜRE HAKKI Türk hukuk sisteminin en şikâyet edilen konularından biri olan 'yargının yavaş işlemesi' Adalet Bakanlığı istatistiklerine de yansıdı. Veriler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) altıncı maddesinde düzenlenen 'makul sürede yargılanma hakkının' ihlal edildiğini gözler önüne sererken, tutukluluk süresinin uzun sürmesi ise Türkiye'yi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM) oldukça zor duruma düşürüyor. ORTALAMA 241 GÜN Adalet Bakanlığı Adli Sicil İstatistik Müdürlüğü'nün verilerine göre, 1996 yılında devlet güvenlik mahkemelerinde (DGM) bir dava ortalama 127 gün sürerken, 2003 yılında bu süre 362'ye çıktı. İstatistikler ağır ceza mahkemelerindeki yargılamaların 1986 yılından beri uzun sürdüğünü gösteriyor. Ağır ceza mahkemelerindeki bir dava 1986 yılında ortalama 332 gün sürerken, 2003 yılında süre 354 olarak belirlendi. İcra dairelerindeki alacak davalarının ortalama süresi 1986'dan beri arttı. 1986'da 93 gün süren icra davaları, 2003'te 136 güne çıktı. Yargılamanın en uzun sürdüğü mahkemeler çocuk mahkemeleri. Kurulduğu 1989'da bu mahkemelerde bir dava ortalama 104 gün sürerken, geçen yıl bu süre 433 güne çıktı. Asliye ceza mahkemesinde ise davanın açılmasıyla karara bağlanması arasında tam 399 gün geçiyor. İstatistiklere göre, ortalama olarak Türkiye'de bir dava 241 gün sürüyor. İŞTE NEDENLERİ "Yeteri sayıda hâkim yok, kalem teşkilatı düzgün çalışamıyor, tebligat yapılacak pul parası bile zor bulunuyor. Davalar bitmeden yenileri açılıyor. Duruşma araları uzun süre alıyor. Kimi zaman da avukatların davayı zamanaşımına sokmak için uzatma girişimleri olabiliyor. Ayrıca bilirkişiye giden dosyalar geç dönüyor. Bazı Avrupa ülkelerinde yargılama çok hızlı. Çünkü çok iyi bir hazırlık soruşturması yapıyorlar." VAHİM ÖRNEKLER DE VAR Uygulamada bazı vahim örnekler de var. Türk hukuk tarihinin en uzun davalarından biri 23 yıldır süren Dev-Yol davası. Dava nedeniyle Türkiye AİHM'de 'adil yargılama hakkını ihlal ettiği' gerekçesiyle 572 bin 900 euro tazminat ödemeye mahkûm oldu. 1978'de Beyazıt'ta meydana gelen ve '16 Mart katliamı' olarak bilinen saldırı davası da 26 yıldır sürüyor. Tanığı ve sanığı olmayan dava dosya üzerinden görülüyor. Radikal / 21.09.2004