Bu icatlara şans tanıyın

En önemli icatlar bile başlangıçta insanlara gereksiz ya da aptalca görünebilir. Ancak bir gün hayatın vazgeçilmez unsurları halini de alabilirler. Peki hangi icadın geliştirilmeye değer, hangisinin işe yaramaz olduğunu nasıl anlayabiliriz? ABD'de yayımlanan Newsweek dergisine göre bunun en iyi yolu, onlara şans tanımak. İşte dergiye göre önümüzdeki yıllarda hayatı değiştirebilecek 10 icat: Elektronik ikinci pilot 'Kablolu sürüş' adı verilen yeni bir teknoloji, otomobil kullanmayı bilgisayar oyunu oynamaya çevirecek. Bu teknolojiyle sürücü bir problem yaşadığında bilgisayar programı anında devreye girerek duruma müdahale edecek. Direksiyon ve pedallar yine sürücünün kontrolünde olacak, fakat program sürücünün keskin dönüşler yapmasını ya da sarhoşken yolun dışına çıkmasını engelleyebilecek. Teknolojinin üretildiği ABD Stanford Üniversitesi uzmanları böylece yollarda kazaların yüzde 40'ını oluşturan hatalı sürüşün önüne geçilebileceğini söylüyor. Bu sistemle olası çarpışmalar da önlenebilecek. Ancak yola çıkan bir yayaya çarpmamak için sürücünün aniden direksiyon kırmasını da engelleyecek sistemin yollara çıkmadan önce, geçirilmesi gereken daha birçok test aşaması bulunuyor. Yüz laboratuvarı 'Yüz laboratuvarı teknolojisi' sayesinde bilgisayar, kullanıcısının nereye baktığını anlayacak, mouse'a gerek kalmayacak. Üç boyutlu kamerayla, yüzün üç boyutlu modelini çıkaran yüz laboratuvarı, gözlere odaklanarak gözbebeğinin hareketini izliyor ve tam olarak nereye baktığını belirliyor. Daha önceki benzer teknolojilerin aksine gözlük takmak gerekmiyor ve sistem loş ışıkta bile çalışıyor. Yüz laboratuvarı sayesinde düşen gözkapakları tespit edilerek yollardaki ölümlü kazaların üçte birinin sebebi olan sürücünün uyuması probleminin ortadan kaldırılması planlanıyor. Otomobil firması Volvo, teknolojiyi kamyonlarında uygulamayı düşünüyor. Avustralya'da sistem pilot eğitiminde kullanılıyor. İleride bu teknolojiyle yüklü robotlar, 'Bana şunu ver' denildiğinde anlayabilecek. Hafıza bankası Güney Kaliforniya Üniversitesi uzmanları bir gün beynin hafıza bankası yerine geçebilecek bir bilgisayar çipi üzerinde çalışıyor. Beyindeki sinir hücrelerini taklit eden programı kontrol edecek çipler üreten uzmanlara göre çalışma, bu sayede bir gün felçli ya da alzheimer hastalarının hafızası yerine geçecek. Sağlıklı kişiler ise Fransızca ya da kuantum fiziği öğrenmek için tıpkı bilimkurgu filmlerindeki gibi çip yükletecek. Üç yıl çinde hayvanlar üzerinde denemelerine başlanacak olan programın insanlarda kullanılabilmesi için, bilim adamlarının, hafızanın insan beyninde nasıl depolandığını ortaya çıkarmaları gerek. Ayrıca ABD askeri kuvvetleri teknolojiyle ilgilense de, hükümetin biyoetik kurulu projeye karşı. Kokuya duyarlı uçak Sineklerin koku alma duyuları üzerine çalışan bilim adamları, bu potansiyelin kullanılabileceği alanların peşinde (üstte). Kilometrelerce uzaktan kokuları ayırabilen sineklerin hareketlerini ultra hızlı kameralarla görüntüleyen bilim adamları, bu hayvanların koku duyusu sayesinde nereye gideceklerini belirlediklerini ortaya çıkardı. Henüz çok uzak bir gelecek için olsa da, uzmanlar bir gün sineklerdeki gibi karbondioksit algılayıcılarıyla çalışan keşif uçaklarının üretilebileceğini, bu sayede ormanda kaybolan bir kişinin kolayca bulunabileceğini söylüyor. Hücre programlama Bilim adamları yakın bir gelecekte, insan hücrelerini aynı bilgisayarlarda yaptıkları gibi programlayabilecek. Şimdiden bakterilere genler eklenerek insülin üretmeleri sağlanabiliyor. İleride programlanacak hücreler biyolojik terör tehdidine karşı tarayıcı olabilir ya da şimdi genetik olarak değiştirilmiş bakterilerle ulaşılamayan tedavi yöntemlerine ulaşılabilir. Uzmanlar bu sayede kök hücrelere kemik dokusuna dönüşme emri verebilmeyi ya da gen terapisini uç noktaya taşıyarak bir hapla gerekli genleri açıp kapatabilmeyi umuyor. Uzaya asansör Yeryüzünden 100 bin kilometre yukarıya çıkabilecek bir asansör (sağda) fikrinin temelleri, 1991'de Japonbilim adamlarının çelikten kat kat kuvvetli 'karbon nanotüpleri'ni icat etmesiyle atıldı. Ve şimdi uzay asansörü, NASA'nın yarım milyon dolar ayırdığı bir proje olarak yürürlükte. Projeye göre güneş enerjisiyle çalışan robotlardan yararlanılarak bir metre genişliğindeki karbon nanotüp, saatte 190 kilometre hızla yukarıya çıkacak, böylece gereken materyalleri yörüngeye çıkarma masrafı kilogram başına 4 bin 500 dolardan 450 dolara düşecek. ABD Seattle'da LiftPort Grup adlı bir şirket, tüpü uzaya çıkaracak robotların prototipini yarattı. Asansörün fikir babası Bradley Edwardsk ise kendi şirketi Carbon Designs Inc. ile asansörün omurgası üzerine çalışmaya devam ediyor. Projenin 20 yıl içinde hayata geçirilmesi planlanıyor. Uzay sebzeleri Çinli bilim adamları 1999'dan beri uzaya meyve-sebze tohumu gönderiyor. Uzay araçları içinde atmosferi aşan tohumlar, burada yerçekimsiz ortam, kozmik radyasyon ve atom altı parçacıkları gibi yedi dünya dışı çevresel faktöre tabi tutuluyor. Daha sonra yine dünyada toprağa ekilip yetiştirilen tohumlardan oluşan bir salatalığın boyu bir beysbol sopasına erişebiliyor. Çinli bilim adamları uzay koşullarının tohumların DNA'sında neyi etkilediğini henüz bilmiyor ancak bu yolla yetişen domatesteki antioksidan oranı dünya domatesine göre yüzde 27 daha fazla. Ya da pamuk bitkisi iki metreye ulaşan ve daha esnek lifler veriyor. Projenin uzun vadede amacı, daha çok insanın doyması ve nesli tükenmekte olan türlerin kurtarılması. Şimdiye dek bahçe sebzelerinden tıbbi bitki ve otlara kadar, tükenmek üzere olan 3 bin çeşit tür uzaya gönderildi. Yüzen evler Hollanda'nın halihazırda kullandığı yüzen evler (üstte) gelecekte küresel bir kurtuluş sağlayabilir. 1953 yılında 1800 kişinin öldüğü gelgitlerden sonra yüzer evleri inşa eden Hollandalılar artık taşkına en elverişli göl ve nehirlerde yaşıyor. Nasıl mı? Ahşap dış cepheleri ve beton zeminleriyle sıradan evlere benzeyen yüzen evler, gel- git dalgalarıyla yükselip alçalacak şekilde tasarlanmış ve bu dengeli tasarım sayesinde asla yan yatıp batmıyorlar. Direklere bağlı evlerin sürüklenip gitme tehlikesi de yok. Elektrik, su gibi temel ihtiyaçlar esnek kablolarla sağlanıyor. Birleşmiş Milletler küresel ısınma sonucu 2050 yılında 2 milyar kişinin sel tehdidiyle karşı karşıya olacağını söylüyor. Fiber karbon otomobil Otomobillerin yaktıkları yakıtın sadece yüzde 1'i yolcuyu, geri kalanı ise aracın ağırlığını taşımakta kullanılıyor. Enerji uzmanlarının hedefi, otomobillerde çelik yerine karbon bileşimleri kullanarak yükü yarı yarıya azaltmak. Fiber karbondan üretilen bu süper hafif materyaller yapıştırıcı benzeri bir maddeyle tutturulacak. Böylece yakıt kullanımı da yarıya inecek. Uçak endüstrisi de bu teknolojiden yararlanmak için sırada. En büyük zorluk ise bu maddelerin aynı zamanda kuvvetli olmasını sağlamak. BMW de özel seri otomobillerinin tavanında bu teknolojiden faydalanıyor. (Newsweek) Çipte ve parmakta: Seri üretim elmas Sentetik elmas endüstri dünyasında bilinen bir kavram. Bugün yılda 80 ton üretilen düşük kalite sentetik elmas, sağlamlığından dolayı matkap ucu gibi birçok alanda kullanılıyor. Bilim adamlarının amacı ise elması mikroçiplerde kullanmak. Çipler her geçen yıl biraz daha küçülürken, kullanılacak materyalin de önemi artıyor. Bugün çiplerde dolgu malzemesi olarak kullanılan silikon 95 derece sıcaklıkta eridiği için 500 dereceye dayanan elmasların silikonların yerini alması planlanıyor. Ayrıca elmasların üzerine daha fazla devre yerleştirilebiliyor. Bu yüzden kaliteli saf kristali ucuza elde etmek isteyen birçok şirket atılıma geçti. ABD'de Apollo Elmas, haftada 20 kırat elmas üretiyor. Gemesis 'elmas geliştirme odacıklarında' elmas üreten bir başka ABD'li şirket. Bilim adamları yeni elmasların önce yüksek çözünürlüklü TV ekranlarında kullanılacağını söylüyor. Mücevhercilikte de yer bulacak sentetik elmasların, aslından farksız olduğu belirtiliyor. RADİKAL 28.10.2004