Nefes almak zorlaştı

Kış mevsiminin en riskli hastalığı zatürree. Grip virüsü bizzat kendisi zatürreeye yol açabildiği gibi diğer mikroorganizmalara bağlı zatürree türlerinin ortaya çıkmasını da kolaylaştırıyor. Zatürree yaşlılar ve çocuklar için büyük bir tehlike. Türkiye'de bir yaş altı bebek ölümlerinin yüzde 48'i zatürreeden kaynaklanıyor. Ölüm nedenleri arasında da beşinci sırada zatürree var. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta ile kışın tetiklenen hastalıklar hakkında konuştuk: Zatürree en çok kimlerde olur? Zatürree, her yaşta görülebilen bir hastalık olmakla beraber en çok bebekler, küçük çocuklar ile yaşlılarda rastlanır. Özellikle küçük çocuklar, yaşlılar, kalp, şeker, börek, bronşit hastalarında ölümlere yol açabiliyor. Hangi mikroplar yol açar? Zatürreeye yol açan mikropların çoğu pnömokok adı verilen bakterilerdir. Bunun yanı sıra, grip virüsü de salgınlar sırasında birçok kişinin zatürree olmasına neden olur. Belirtileri neler? Genellikle grip ya da soğuk algınlığı gibi bir üst yolunum yolları enfeksiyonunu takiben ani olarak başlar. Yüksek ateş, üşüme ve titremeler, öksürük, balgam, nefes alırken batar tarzda göğüs ağrısı, nefes darlığı, iştahsızlık, halsizlik gibi belirtilerle hastayı yatağa düşürür. Bazı vakalarda ise ateş çok yüksek olmaz. Kuru inatçı bir öksürüğe karşılık, balgam bulunmaz. Bu istisna vakalarda göğüs ağrısı, nefes darlığı ve genel durum bozukluğu gibi belirtiler de olmayabilir. Kimler hastaneye yatmalı? Küçük çocuklar, 60 yaşın üzerindeki hastalar, kronik bronşit, astım, kalp, böbrek, şeker, kanser ve bağışıklık sistemi baskılayan başka bir hastalığı olanlar, genel durumu bozuk olanlar, ateşi çok yüksek olanlar, dudak ve parmaklarında morarma olanlar, dakikada 30'dan fazla nefes alıp verenler ve kan basıncı 90'ın altında olanlar. Zatürree nasıl teşhis edilir? Bu hastalığın en önemli tanı aracı akciğer röntgenidir. Bazı durumlarda tomografi de yapılması gerekebilir. Balgam ve kan incelemeleriyle hangi mikrobun etken olduğu saptanabilir, özel durumlarda bronkoskopi yapılması gerekebilir. Nasıl tedavi edilir? Mutlaka gecikilmeden tanı konulması ve tedavi edilmesi gereken bir hastalık. Zatürreeye bağlı ölümlerin yüzde 40'ı ilk 24 saatte gerçekleşir. Önemli olan, doğru antibiyotiğin seçilmesi, yeterli doz ve sürede kullanılmasıdır. Öksürüğü hafifletici, ateş düşürücü, balgamın çıkarılmasını kolaylaştıran ilaçlardan da kullanılmalıdır. Nefes darlığı olanlarda ve yaşlılarda oksijen ve nefes açıcı ilaçlar verilmelidir. En az bir hafta yatak istirahatı gereklidir. Zatürree önlenebilir mi? Birçok cins bakteri ve virüs bu hastalığa neden olduğundan, maalesef zatürreeyi kesin olarak önleyebilecek bir tedavi yoktur. Pnömokok zatürreelerini engelleyecek bir aşı önemli bir tedavi yöntemidir. Aşıyla bağışıklık oluşabilir mi? Pnömokokların 83 çeşidi vardır. En çok hastalık yapabilme özelliği olan 23 tanesi aşı içerisinde yer alıyor. Aşının içerisinde yer alanlar zatürreeye yol açan pnömokokların yüzde 90'ını oluştururlar. Esasen tek bir aşı ile yıllar süren bağışıklık elde edilir. Diğer aşılarla aynı zamanda, fakat değişik bölgelere yapılabilir. Güvenlidir, ciddi bir yan etkisi yoktur. Kimler aşı olmalı? Kalp ve damar hastalığı olanlar, akciğer, şeker, siroz hastaları, alkol bağımlıları, beyin ve sinir hastalıklarından mustarip olanlar, dalağı alınmış olanlar, bazı kansızlık türlerine sahip olanlar, lemfoma, kronik böbrek yetersizliği, organ nakli nedeniyle kortizon ve siklosporin alanlar, AIDS hastaları ve 65 yaşın üzerindeki herkes. Çinkoyla zatürree tedavisi Çinko, bağışıklık sisteminin etkili bir şekilde çalışmasında ve vücudumuzun mikroplara karşı savunulmasında çok önemli bir role sahip. Araştırmalarda, günde 20 mg. çinkonun ağır zatürreesi olan çocuklarda, iyileşmeyi hızlandırdığı ve hastanede kalma süresini azalttığı sonucuna varılmış. Çinko eksikliği olan kişilerde zatürree ve bağırsak enfeksiyonlarının daha sık görüldüğü ve ağır seyrettiği de saptanmış. Çinko içeren pastiller ya da çinkolu jeller, soğuk algınlığı belirtilerini azaltmada ve hastalığın daha hafif atlatılmasını sağlamada etkili olabiliyor. Çinko içeren besinlerin başında kırmızı et, tavuk eti, balık ve süt geliyor. RADİKAL 23.12.2004