Wuppertal İklim, Çevre ve Enerji Enstitüsü öğretim üyesi Dr. Wolfgang Sachs: Geçen ay kuzey Nijerya'da etnik katliamlar oldu. Görünüşte etnik çatışma, oysa kökeninde bazı kabilelerin topraklarının iklim
Global ısınmaya bağlı iklim değişikliği konusu, geçen hafta Türkiye Yeşilleri ve Heinrich Böll Stiftung Derneği'nin ortak düzenlediği konferansla ele alındı. Konferansın en önemli konuşmacısı ise Alman Wuppertal İklim, Çevre ve Enerji Enbtitüsü öğretim üyelerinden Dr. Wolfgang Sachs'tı. Gelişmiş ülkelerinin fosil yakıtlara olan bağımlığının bugünkü felaketlere yol açtığını belirten Sachs'a göre küresel ısınmaya bağlı iklim değişikliği ciddi bir insan hakları ihlali.
Küresel ısınmanın en çok yoksulları etkilediğini öne sürdünüz. Bunu neye dayanarak söylüyorsunuz?
Küresel ısınma aslında en zengin ülkeleri de vuruyor. Katrina'da gördük ki, bundan en çok etkilenenler yine yoksullar. Yani kaçacak ve kendilerini kurtaracak sermayeden yoksun insanlar. Tüm dünyada kasırgalar giderek sıklaşırken ABD New Orleans'ı yeniden inşaa edecek güce sahip ama Bangladeş değil.
10-15 yıl sonra da petrol üretiminde hızlı bir düşüş olacağını ve sonucunda yoksul ülkelerin ekonomilerinin çökeceğini öne sürüyorsunuz. Bunu biraz açabilir misiniz?
Şu anda dünya petrol üretiminin yüzde 50'si sanayileşmiş ülkeler tarafından kullanılıyor. Nüfus açısından bakıldığında ise bu dünya nüfusunun yalnızca yüzde 26'sı demek. Petrol çağı değil ama ucuz petrol çağı kapanacak. 10-15 yıl sonra kaynaklar azalacağı ve daha derindeki kaynakları çıkarabilmek için, daha fazla teknoloji gerekecek. Daha fazla teknoloji için de daha fazla para harcanacak. Bunun sonucunda da yoksul ülkelerin ekonomileri çökecek.
İklim değişikliğinin bir insan hakları ihlali olduğunu öne sürüyorsunuz. Açıklayabilir misiniz?
Dünya üzerindeki bazı toplumlar yaşamlarını sürdürebilmek için doğrudan doğaya bağımlı. Örneğin, avlanma ve balık tutmak için bu böyle. Bu insanların yaşamlarını sürdürebilmesi doğal sistemlerin aynen böyle sürdürülebilmesine bağlı. İklim değişikliği sonucunda bu üretim alanları doğrudan etkileniyor. Kuraklık artıyor, su azalıyor. Dolayısıyla doğaya bağımlı insanların yaşam şartlarının değişmesi doğrudan insan hakları sorunudur. Çünkü, toplumsal ve ekonomik insan hakları da önemlidir.
Örneğin geçen ay Kuzey Nijerya'da etnik katliamlar oldu. Bu, görünüşte bir etnik çatışma gibi görünüyordu ama aslında kökeninde oradaki bazı kabilelerin topraklarının iklim değişikliğinden dolayı çoraklaşması yatıyordu. İnsanlar yaşamlarını sürdürmek için başka yerdekilerin toprağının daha verimli olduğunu görerek çatışma içerisine giriyor. Bu gibi doğadan kaynaklanan dengesizlikler, etnik ile dinsel çatışmaların nedeni oluyor ve uzun vadede toplumsal istikrarsızlığa da yol açacak.
'Kyoto' şu anda başarısız
Kyoto Protokolü aslında bugünkü kötüye gidişi 2012 yılında durdurmayı öngörüyor. Protokolün çözüm olmayacağını iddia edenler de var. Siz nasıl düşünüyorsunuz?
Kyoto Protokolü'nün öngördüğü, özellikle gelişmiş ülkelerin 1990 yılındaki seviyelerine göre karbondioksit emisyonlarını yüzde 5.2 azaltmak. Bu, aslında yeterli bir oran ama tek başına değil. Yani, protokol aynen uygulanıp başarıya ulaşsa bile, daha çok uzun bir yolumuz var, ama Kyoto şu anda bile pek çok ülke tarafından onaylanmadı ve başarısız olduğunu görüyoruz.
Bu felaketi önlemek için sizin kişisel çözümünüz nedir?
Refahla ilgili yeni yaşam tarzları keşfetmemiz gerekir. Örneğin öyle evler inşa etmeliyiz ki, güneşten daha çok yararlanmalıyız. Araçlarda daha az petrol kullanımı teşvik edilmeli. Özel araçlara öncelik tanınmamalı, toplu ulaşım araçları kullanılmalı. Gideceğiniz mesafe kısaysa bisiklet ya da yürümeyi tercih etmelisiniz. Örneğin yapay gübre üretiminde daha çok enerji tüketiliyor ve taşıması için de daha çok petrol gerekiyor. Yapay gübre kullanımını en aza indiren tarım sistemleri geliştirmeliyiz.
