Son yıllarda evsel ve sanayi atıklarının çevreye olan zararının artması nedeniyle teze konu olurken, atıklarda, her yıl kişi başına yaklaşık 4 kilo elektronik atık (e-atık) düştüğü ortaya çıktı.
Evsel ve sanayi atıklarının çevreye olan zararlı etkileri dünyada olduğu gibi Türkiye'de de arttı. Ülkemizdeki üretici firmaların geri dönüşüm, enerji, su ve atık kullanımı konusunda ne kadar duyarlı olduklarını araştıran Uluslararası Lojistik Yönetimi Yüksek Lisans öğrencisi Galip Sunay, dikkat çeken veriler elde etti. Yüksek lisans tezi kapsamında tamamlanan araştırmaya göre, firmaların neredeyse yüzde 92'si geri dönüşüm ve tekrar kullanım için gerekli malzeme ve ekipmana sahip.
Sanayileşme nedeniyle ülke içinde artan tehlikeli atık miktarının yanı sıra, gelişmiş ülkelerin tehlikeli atıklarını Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelere ihraç etme girişiminde bulunduklarına dikkat çeken Galip Sunay, "Bazı ülkelerin tehlikeli atıklardan ihraç yoluyla kurtulma çabaları yasa dışı bir trafiğin doğmasına neden oldu. Türkiye'de son yıllarda tehlikeli atıkların sınırlar ötesi taşınmasından olumsuz şekilde etkilendi. Bu nedenle Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkelerde, 2016 yılında çevreyi tehdit eden e-atık miktarının 5 katına çıkacağı ön görülmektedir. Türkiye'de e-atık geri kazanımı için ise sayısı 5 bile geçmeyen tesis mevcut" dedi.
Ülkemizde üretici firmaların atık konusundaki duyarlılığını tespit etmek için bir anket çalışması yaptığını belirten Sunay, anket sonuçlarını şöyle paylaştı:
"Türkiye genelinde hizmet veren 138 şirkete geri dönüşüm, enerji, su ve atık kullanımı konusunda çeşitli sorular yöneltildi. Katılımcıların yüzde 91,3'ü geri dönüşüm, tekrar kullanım ve yeniden üretim için gerekli malzeme ve ekipmana sahip olduğunu, yüzde 85.5'i enerji, su ve atık kullanımı sürecinde tasarruf amaçlı yenilenebilir teknoloji kullandığını ve yüzde 71'i ise etkili atık yönetiminin yıllık sosyal ve finansal maliyetlere katkısını değerlendirdiğini belirtti. Buna karşın şirket yöneticilerinin bir kısmının çevre dostu atık uygulamalarının genel verimliliği ile ilgili hiçbir fikri yoktu."
Atık önetimi için ayrı bireyler
"Katılımcıların yüzde 88'i katılımcı çevresel yönetim sistemi uygulamakta olduğunu, yüzde 79.7'si çevresel duyarlılık uygulamalarının desteklendiğini, yüzde 83.3'ü atık yönetimi için ayrı bir birim kurulduğunu, yüzde 37.6'sı su arıtma tesisinin olduğunu, yüzde 100'ü katı atıkların uygun şekilde bertaraf ettiğini ve yüzde 57.2'sinin geçici tehlikeli atık deposunun olduğunu bildirdi."
Rakamlarla geri dönüşüm
Sunay, rakamlarla geri dönüşümü şöyle belirtti:
"Türkiye'de her yıl kişi başına yaklaşık 4 kilo elektronik atık (e-atık) düşüyor. Türkiye'de toplanan 2,5-3 milyon ton ambalaj atığının geri dönüştürülmesi sonucu yılda yaklaşık 8,5-9,3 milyar TL değerinde tasarruf sağlanabilir.
Türkiye'de yıllık 2,5-3 milyon ton kağıt atık, 750 bin ton plastik atık, 60 bin ton cam, 8 bin ton kompozit atık ve 30 bin ton metal atık geri kazanılmaktadır.
Atık kağıttan geri dönüştürülerek elde edilen kâğıt üretimi binlerce ağacın kesilmemesi anlamına gelmektedir. Türkiye'de toplanan 2 milyon ton atık kağıttan yılda milyonlarca lira ekonomik kazanç sağlanırken, yaklaşık 35 milyon ağaç ya da 1500 hektar ormanlık arazi korunmuş olmaktadır.
Türkiye İstatistik Kurumu, belediyelerin katı atık istatistiklerine göre; ülkemizde, günde kişi başına düşen atık miktarı 1,12 kilo. Bunun yüzde 20'sini ambalaj atıkları oluşturuyor. Belediyelerce, ülke genelinde, yıllık toplam 25,8 milyon ton atık toplanıyor."
İHA
