Fazla kilolar bizi sadece yormuyor. Yalnızca şeklimizi bozmuyor! Mesela “şeker hastası” da yapıyor. Son yirmi yılda yaşadığımız diyabet patlamasının sebebi o! Tansiyonumuzu da yükseltiyor.
“Hipertansiyon”lularımızın sayısının korkutucu bir hızla artmasını da yine ona borçluyuz! Ellisini geçen her dört erkekten ve her üç kadından birinin dizindeki ya da kalçasında, belindeki “romatizmal” ağrılardan yakınmasının sebebi de fazla kilolar. Bitmedi! “Bunama”ların sıklaşmasında, “Alzheimer” hastalarının artmasında, bazı “kanser” türlerinin (meme, karaciğer) sıklaşmasında da onun payı var. Peki bu hastalıkları alt alta yazınca sağlık harcamalarımızın yüzde kaçı ediyor? En az yarısı ve belki de daha fazlası.
KİLO MATEMATİĞİ İŞE YARAMIYOR
Pek çok konuda olduğu gibi “kilo sorunu” ve “obezite” meselesinde de eski yaklaşımlar yetmiyor. Yeni ve farklı yaklaşımlar gerekiyor. Nedeni mevcut verilerin, bilgi ve bulguların bize “Yanılıyorsunuz” demesi. Mesela “kilo matematiği” dediğimiz ve hepimizin yıllardır ezberlediği bir mihenk taşı bilgide böyle bir durumun varlığı kesinleşti. Şimdi artık “7000-7500 kaloriyi fazladan kazanırsan bedeninde bir kilo yağ depolarsın. Aynı miktarı kaloriyi eksik alır ya da egzersiz ile harcarsan bir kilo kaybedersin” yaklaşımının en azından “herkes” için, her kilo dertlisi için geçerli olmadığı anlaşıldı. Yeni, farklı, hem de çok farklı, “ezber bozan” şeyler öğrendik.
O KALORİNİN KAYNAĞI NE?
Anladık ki kazandığımız “fazla kalorilerin” hangi besinlerden geldiği, kalorinin rakamsal değeri kadar mühim bir ayrıntı. Şekerden (meşrubatlar), undan (ekmekten) veya nişastadan (pirinçten) gelen kalorilerle peynir, yoğurt veya balıktan yani proteinlerden gelen kaloriler metabolizmamızda aynı işlemlerden geçmiyor, aynı miktar “yağ”a dönüşmüyor. 100 kalorili küçük bir dilim tatlı ile eşit kalorideki yarım bardak yoğurdun yağa dönüşme kabiliyetleri bir hayli farklı.
Tatlıdan kazanılan kalori hızla yağa dönüşürken, yoğurttan kazanılan kalorinin pek azı yağa dönüşme fırsatı bulabiliyor. Karbonhidrat kalorisi ayrı, protein kalorisi ayrı işlemlerden geçip farklı neticeler verebiliyor.
Prof. Dr. Osman Müftüoğlu / Hürriyet
