Televizyon izleyicilerinin davranışları konusunda 12 yıldır bilimsel araştırmalar yapan Yüzüncü Yıl Üniversitesi Radyo Televizyon Bölümü, 2008 yılı televizyon izleyici araştırmalarını da sonuçlandırdı.
Adana, Ağrı, Amasya, Ankara, Antalya, Artvin, Çanakkale, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, Hakkari, Hatay, İzmir, Kars, Kayseri, Konya, Mardin, Mersin, Muğla, Muş, Samsun, Sivas, Şanlıurfa, Rize, Tekirdağ ve Van'ı kapsayan 26 ilde, televizyon izleyicileriyle yüzyüze görüşülerek yapılan araştırmada, televizyon izleyicilerine sorulan 50 soruya karşılık alınan yanıtlardan, Türkiye'de televizyon izleyicilerinin davranışlarına ilişkin sonuçların yanı sıra, Türkiye'nin kültürel görünümünü de ortaya koyan sonuçlara ulaşıldı.
Araştırmayı değerlendiren Yüzüncü Yıl Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sedat Cereci, Türkiye'nin her yöresinden sonuçlar almayı amaçladıklarını, bu nedenle araştırmayı olabildiğince değişik yörelerde uyguladıklarını söyledi. Prof. Dr. Cereci "Televizyon izleyici araştırmasında, Türkiye'nin son 10 yılda yaşadığı kültürel değişime koşut olarak ulaşılan görüntü, televizyon izleyicilerinin sorulara verdikleri yanıtlarla açık biçimde ortaya çıktı. Türkiye genelinde araştırmaya bin 421 televizyon izleyicisi katılarak soruları yanıtladı. Araştırmada, geçen yıllarda yapılan araştırmalarda alınan sonuçlara benzer sonuçlar alındı" diye belirtti.
Televizyon, referans noktası
Televizyonun yalnızca bir eğlence aracı mı olduğu, bir iletişim aracı olup olmadığı konusunda sorulan "Televizyonun bir iletişim aracı olduğuna inanıyor musunuz?" sorusunu, araştırmaya katılan bin 421 izleyiciden bin 89'u "Evet", 319'i "Hayır" ve 23'ü de "Kısmen" şeklinde yanıtladı. İzleyicilerin büyük çoğunluğunun, televizyonun bir iletişim aracı olduğuna inandıklarını söylemesi, televizyonun Türk toplumunda çok önemli bir bilgi kaynağı ve referans noktası olarak görüldüğünün açıklaması olarak değerlendirildi.
Bizi ve çevremizi etkiliyor
Televizyonun izleyici tarafından etkili bir araç olduğunun düşünülüp düşünülmediğini saptamak üzere sorulan, "Yakınlarınızın televizyondan etkilendiğini düşünüyor musunuz?" sorusu, izleyicilerin büyük çoğunluğunca "Evet" yanıtıyla yanıtlandı. Kendilerinin televizyondan etkilenip etkilenmediklerini düşünmedikleri gözlenen izleyicilerin, yakınlarının televizyondan mutlaka etkilendiği konusunda açık yanıtlar vermesi de dikkat çekici bulundu. Araştırmaya katılan izleyicilerden 1069'u, yakınlarının televizyondan etkilendiğini söylerken, 194 izleyici kısmen etkilendiklerini dile getirdi. Diğer izleyiciler ise yakınlarının televizyondan etkilenmediğini veya etkilenip etkilenmediğini bilmediklerini söyleyerek soruyu yanıtladılar.
Araştırmayı değerlendiren Yüzüncü Yıl Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sedat Cereci, Türkiye'nin her yöresinden sonuçlar almayı amaçladıklarını, bu nedenle araştırmayı olabildiğince değişik yörelerde uyguladıklarını söyledi. Prof. Dr. Cereci "Televizyon izleyici araştırmasında, Türkiye'nin son 10 yılda yaşadığı kültürel değişime koşut olarak ulaşılan görüntü, televizyon izleyicilerinin sorulara verdikleri yanıtlarla açık biçimde ortaya çıktı. Türkiye genelinde araştırmaya bin 421 televizyon izleyicisi katılarak soruları yanıtladı. Araştırmada, geçen yıllarda yapılan araştırmalarda alınan sonuçlara benzer sonuçlar alındı" diye belirtti.
Televizyon, referans noktası
Televizyonun yalnızca bir eğlence aracı mı olduğu, bir iletişim aracı olup olmadığı konusunda sorulan "Televizyonun bir iletişim aracı olduğuna inanıyor musunuz?" sorusunu, araştırmaya katılan bin 421 izleyiciden bin 89'u "Evet", 319'i "Hayır" ve 23'ü de "Kısmen" şeklinde yanıtladı. İzleyicilerin büyük çoğunluğunun, televizyonun bir iletişim aracı olduğuna inandıklarını söylemesi, televizyonun Türk toplumunda çok önemli bir bilgi kaynağı ve referans noktası olarak görüldüğünün açıklaması olarak değerlendirildi.
Bizi ve çevremizi etkiliyor
Televizyonun izleyici tarafından etkili bir araç olduğunun düşünülüp düşünülmediğini saptamak üzere sorulan, "Yakınlarınızın televizyondan etkilendiğini düşünüyor musunuz?" sorusu, izleyicilerin büyük çoğunluğunca "Evet" yanıtıyla yanıtlandı. Kendilerinin televizyondan etkilenip etkilenmediklerini düşünmedikleri gözlenen izleyicilerin, yakınlarının televizyondan mutlaka etkilendiği konusunda açık yanıtlar vermesi de dikkat çekici bulundu. Araştırmaya katılan izleyicilerden 1069'u, yakınlarının televizyondan etkilendiğini söylerken, 194 izleyici kısmen etkilendiklerini dile getirdi. Diğer izleyiciler ise yakınlarının televizyondan etkilenmediğini veya etkilenip etkilenmediğini bilmediklerini söyleyerek soruyu yanıtladılar.
İzleyici, ahlâki konularda ciddi
Televizyon izleyicilerinin, televizyonun toplum ahlakını bozup bozmadığı konusunda kesin görüş sahibi olmamakla birlikte, yaklaşık görüşler ileri sürdükleri ortaya çıktı. 894 izleyici televizyonun toplum ahlakını bozduğunu düşündüğünü söylerken, 155 izleyici bu görüşe katılmadıklarını belirttiler. Diğer izleyicilerin bir bölümü bu konunun tartışmalı olduğunu dile getirirken, bazı izleyiciler televizyon yayınlarının tümünün bu soru kapsamında değerlendirilmesinin yanlış olduğunu, bazı programların üzerinde konuşmak gerektiğini vurguladılar. Bazı izleyicilerin de, televizyon yayınlarının tümünün olmasa da bazılarının kesinlikle toplumsal ahlakı bozduğunu söyledikleri öğrenildi.
“Televizyon olmasa zaten çok iyi olur”
Televizyona giyecek gibi, tabak bardak, günlük alışkanlıklar gibi alışmış olan izleyicilerin, televizyonun olmadığı bir ortamda ne yapacakları sorusu da, önemli ipuçları veren yanıtlarla yanıtlandı. Araştırmaya katılan televizyon izleyicilerinin 532'si, televizyonun olmadığı bir ortamda sohbet edebileceğini, 181'i kitap okuyacağını, 126'sı radyo dinleyeceğini, 95'i gazete okuyacağını dile getirirken, soru diğer izleyicilerce, "Uyurum, boş otururum, müzik dinlerim, ortama ayak uydururum" gibi yanıtlarla yanıtlandı. Televizyonu yaşam için gereksiz gören bazı izleyicilerin de, "Televizyonun olmadığı bir ortamda ne yaparsınız" sorusunu, "Daha iyi olur" veya "Televizyon olmasa zaten çok iyi olur" diyerek yanıtladığı gözlemlendi.
Televizyon izleyicilerinin, televizyonun toplum ahlakını bozup bozmadığı konusunda kesin görüş sahibi olmamakla birlikte, yaklaşık görüşler ileri sürdükleri ortaya çıktı. 894 izleyici televizyonun toplum ahlakını bozduğunu düşündüğünü söylerken, 155 izleyici bu görüşe katılmadıklarını belirttiler. Diğer izleyicilerin bir bölümü bu konunun tartışmalı olduğunu dile getirirken, bazı izleyiciler televizyon yayınlarının tümünün bu soru kapsamında değerlendirilmesinin yanlış olduğunu, bazı programların üzerinde konuşmak gerektiğini vurguladılar. Bazı izleyicilerin de, televizyon yayınlarının tümünün olmasa da bazılarının kesinlikle toplumsal ahlakı bozduğunu söyledikleri öğrenildi.
“Televizyon olmasa zaten çok iyi olur”
Televizyona giyecek gibi, tabak bardak, günlük alışkanlıklar gibi alışmış olan izleyicilerin, televizyonun olmadığı bir ortamda ne yapacakları sorusu da, önemli ipuçları veren yanıtlarla yanıtlandı. Araştırmaya katılan televizyon izleyicilerinin 532'si, televizyonun olmadığı bir ortamda sohbet edebileceğini, 181'i kitap okuyacağını, 126'sı radyo dinleyeceğini, 95'i gazete okuyacağını dile getirirken, soru diğer izleyicilerce, "Uyurum, boş otururum, müzik dinlerim, ortama ayak uydururum" gibi yanıtlarla yanıtlandı. Televizyonu yaşam için gereksiz gören bazı izleyicilerin de, "Televizyonun olmadığı bir ortamda ne yaparsınız" sorusunu, "Daha iyi olur" veya "Televizyon olmasa zaten çok iyi olur" diyerek yanıtladığı gözlemlendi.
MİLLİ GAZETE - 4 MART 2008 SALI
