İlke ve Değerlerinden Ödün Vermeden
Özgür Yayın Platformu Olarak Kalsın Diye
Yatsı19:10 İmsak06:32 Güneş08:02 İşrak08:45 Öğle12:58 İkindi15:22 Akşam17:44
Hava - Hava durumuÇok Bulutlu 15°C Nem %82
Türkçe
7 Cemaziyelevvel 1444 30 Kasım 2022 Çarşamba
Giriş Yap

Aşure izinde devriâlem

Özel Haber
Özel Haber
03.08.2022    |

Adem (AS)’dan Musa (AS)’a kadar pek çok peygamberin hayatında önemli olayların gerçekleştiği kurtuluş günü.

Nuh (AS)’dan aşure pişirme geleneğini devraldığımız şükür ve bereket günü.

Peygamber Efendimiz (SAS)’in oruçlu geçirdiği, bizlere de önüne ya da ardına bir gün ekleyerek oruç tutmamızı tavsiye ettiği, müjde ve mağfiret günü.

Yeni hicri yılımızın 10. günü Aşure günü, yalnızca Anadolu’da, Türki Cumhuriyetlerde ve Balkanlarda değil; Afrika’dan Asya’ya, Mısır, Fars ve Çin gibi kadim medeniyet diyarlarına varana kadar dünyanın dört bir yanında Müslümanlar için dayanışma, ikramlaşma, yardımlaşma ve kaynaşma günü.

Hui mutfağında Aşure: Ā shū lā 

Uzakdoğu’da Çin ana kıtasının yerli Müslümanları Huilerin gelenekleri arasında Muharrem ayının 10. Günü olan Aşura günü hatırasına o ay aşura pişirmek yer alıyor.

Mandarin Çincesinde aşure günü ve pişirilen yiyecek için "阿舒拉(Ā shū lā)" kavramı kullanılıyor. Hui Aşuresi yöresine göre 5, 7, 9, 11 çeşit bakliyat içeren bir pirinç lapası. İçinde çoğunlukla soya fasulyesi, mısır, bakla, yeşil fasulye, kırmızı fasulye, bezelye, mercimek, barbunya, siyah fasulye, nohut ve pirinç bulunuyor. Ayrıca genellikle kışların soğuk seyrettiği kuzey bölgelerde buğday; tropik iklimin yaşandığı güney bölgelerde daha bol miktarda pirinç içeriyor. Yöresine göre hünnapla tatlandırılan aşureye yöresine göre kırmızı et parçaları ya da et suyu da eklenebiliyor.

Büyük tencerelerde pişirilen aşureler eş dost akrabalara ikram ediliyor. Muharrem ayında misafir ağırlandığında ikram olarak genellikle aşure pişiriliyor. Bazı mescitlerde Muharrem ayında vakit namazlarının ardından aşure dağıtımı yapıldığını da görmek mümkün.

Mısır geleneğinde Aşure Muhallebisi 

Mısır’da Muharrem ayının 10. Günü olan Aşure günü resmi tatil. Halk oruçlu geçirdiği bir günün ardından toplu iftarlarda bir araya geliyor. Arapça’nın konuşulduğu ülkede aşure günü ve o gün pişirilen tatlıya verilen isim de Arapça onuncu gün anlamında:“عاشوراء” yahut aşure tatlısı anlamında “حلوى عاشوراء” .

Aşure günü Mısırlıların eş dost akrabalarıyla bir araya geldikleri sosyal bir buluşma, dayanışma, kaynaşma günü.

Mısır aşuresinde buğday taneleri, mısır unu, tereyağı, şeker ve süt bulunuyor. Yine Mısır’ın farklı yörelerinde yapılan bir aşure tarifinde ise buğday ve sütle pişirilen, Hindistan cevizi tozu ve nişastayla kıvamını alan aşure muhallebisi kuru üzüm ve tarçınla süsleniyor. Mısırlı hanımlar Nuh (AS)’ın sünneti olarak pişirdikleri aşureleri komşu ve akrabalarına ikram ediyorlar.

Malezya’da Aşure Lapası 

Güneydoğu Asya’da Malezya halkı Aşure gününü oruç tutarak ve Allah’ın nimetlerine şükür için aşure pişirerek geçiriyor. Aşure lapa kıvamında pişiriliyor ve aşure lapası anlamında Malayca “Bubur Asyura” tabiri kullanılıyor. Bubur Asyura Malezya’da sadece kırsal kesimde değil şehirlerde işyerlerinde ve okullarda da yapılıp dağıtılan bir geleneksel yemek.

 40 malzemeyle hazırlanan “bubur asyura”nın İbn Hacer El Askalani’den rivayet edildiği söylenen 7 temel malzemesi bulunuyor. Malay adalarında kimi zaman sabahtan akşama kadar büyük kazanlarda kaynayan Malay aşuresinin olmazsa olmaz malzemelerini un, pirinç, “kacang kuda” fasulyesi, “kacang putih” beyaz fasulyesi, “lubia” uzun fasulyesi, “mademes faul” fasulyesi ve “adas dhal” (sarı mercimek) oluşturuyor. İçinde ayrıca soğan, sarımsak, zencefil, kereviz, et, kavrulmuş fıstık, kırmızı bezelye, mısır, arpa, havuç, patates, hindistan cevizi sütü bulunuyor. Baharat çeşnisini ise karanfil, kakule, tarçın, yıldız anason, köri ve tuz oluşturmakta. Böylece aşure, bakliyat, sebze ve baharatlardan oluşan, camilerde ikram edilen bir tencere yemeği haline geliyor.

Terengganu yöresinde olduğu gibi Hindistan cevizi şekeriyle tatlandırılmış acı-tatlı aşureler de bulunuyor. Kelantan ve Terengganu eyaletlerinde büyük kazanlarda balıklı aşure kaynarken her mahalleli sırayla karıştırıyor, khayr ve bereket duasında bulunuyor.

Asyura etkinlikleri "yüklerin ortak taşınması" anlamında “gotong royong” kavramıyla tanımlanıyor. 4-5 saatin sonunda hazır olduğunda herkes Hindistan cevizi kabukları elinde sıraya girer ve bu kabukları doğal bir kase gibi kullanıyorlar. 

Endonezya’da “İmece Usulü” Aşure 

Dünyanın en yüksek nüfus yoğunluğuna sahip Müslüman ülkesi Endonezya, Güneydoğu Asya’da takım adalardan oluşan bir ülke. Ülkede hemen her adanın ve mahallelerin kendi içinde farklı gelenekleri bulunmakta. Java adasının doğusunda pirinç, et ya da tavuk, çeşitli baharatlardan ve sebzelerden oluşan aşure lapası kah evlerin bahçesinde kah camilerin avlusunda toplu halde pişiriliyor.

Aşure yapımı ve mahalli iftar sofrası için her ev başka bir malzeme ile katkıda bulunuyor. Kimi tenceresini, kimi kaselerini, kimi odununu, kimi pişirmesini üstleniyor. Kimisi sofraya yöresel “kueh” tatlısı, kimisi tropik meyve getiriyor. Hazırlıklar dayanışmayla tamamlanıp akşam namazı kılındıktan sonra birlikte iftar edilip kaynaşılıyor.

Fars Diyarlarında Aşure Helvası 

Selmanı Farısi’nin diyarı olan İran’da un veya irmik helvası, dini merasimlerde ve aşure gününde yapılarak dağıtılan tatlılardan biri. Aşure günü dağıtılan helvaya “aşure helvası” “حلوای عاشور” deniyor. Unu yağda pembeleşene kadar kavurduktan sonra içine ayrı bir kapta kaynatılmış şerbet ekleniyor. Şerbetinde öğütülmüş safran da kaynatılıyor ve ocaktan alınınca gül suyu ekleniyor.

Ayrıca safran, kakule ve bademli irmik helvası şeklinde de yapılabiliyor. Çay, süt veya kahve ile birlikte eşe dosta ikram ediliyor.

Fas’ta Aşure Kuskusu ve özel kutlamalar 

Kuzey Afrika ülkesi Fas'taki Aşure günü yediden yetmişe tüm toplumu içine alan bir bolluk bereket ve şenlik günü olarak kutlanıyor. Oruçlar tutuluyor, sadaka ve zekatlar veriliyor, Kurban bayramından itibaren hummalı hazırlıklar yapılıyor, evler temizleniyor, evin ihtiyaçları bu bereketli günde karşılanıyor, fakia isimli kuruyemiş keseleri ve yöresel aşure kuskusları hazırlanıyor.