­Dartı: Sütün Lezzete Dönüşen Hâli

Batı Karadeniz yöresinde “dartı, tartı, süt çiği, süt katığı ya da kaymak kavurma”, Batı Anadolu’da tuz ilavesiyle “höşmerim ya da tortu” isimleriyle bilinir. Oğuz Türkmenlerinin Kayı boyunun yörük hayatından yerleşik hayata geçtiği ve beylik anlamında “Manav” kültürünü oluşturduğu Batı Anadolu’ya hastır.

Köy yerlerinde kışa hazırlık olarak muhakkak yapılmakta.

Mayıs aylarında bol yağlı süt veren yaylım ineklerinin sütleri kavrulduğunda kış mevsimi boyunca serin bir yerde saklanır, Batı Karadeniz ikliminde bütün kış dayanırdı. Kış aylarında kahvaltı ve yemeklerde katık olduğu gibi enerji ihtiyacını karşılamak için de yenirdi.

Tartı hafif ısıtıldığında enfes bir kahvaltılık sos yahut tavada yumurta katığıdır. Yoğurt çorbasına naneli terbiye yerine tartılı terbiye de yapılır. Ev yapımı eriştenin üzerine ısıtılarak ceviz ve keş ile birlikte dökülen vazgeçilmez bir sostur. Şerbetli tatlılara harç olarak da kullanılır.

Batı Karadeniz yöresinde Ev eriştesi, Simit makarnası, Abaza mantısı, Melengüççeği tatlısı, Düğün Keşkeği gibi yöresel merasim yemeklerinin leziz çeşnisidir.

Batı Anadolu’da Muğla Sakar civarında çilemeç, ovmaç çorbası ve eriştelerde sos olarak kullanılır.

İçeriği
•⁠ ⁠Sadece taze sütün kaymağı, (yöresine göre tuz)

•⁠ ⁠Tercihen Mayıs ayında hazırlanır. Bu mevsimde 5 lt sütten 300 -400 g’a kadar verim elde edilebilir.

Usulü/tarifi
•⁠ ⁠5 litre taze süt kaynatılmadan önce 1.5-3 saat arası bekletilir.

•⁠ ⁠Süt ağır ateşte pişirilirken üzerinde oluşan yağlı tabaka her seferinde ayrılır.

•⁠ ⁠Sütten ayrılan kaymak bir tavada kısık ateşte pembeleşene kadar karıştırılarak pişirilir.

•⁠ ⁠Yüzeyi kızarıp gözenekler oluşunca ateşten alınır.

•⁠ ⁠Bir saklama kabında kuruyarak donması beklenir.

•⁠ ⁠Biraz bekleyince üst kısma sarı renkli yağı çıkarken pembemsi tortulu kısmı alta çöker.

•⁠ ⁠Hava almayan bir saklama kabında buzdolabında 2-3 aya kadar, dondurucuda 1 seneye kadar tazeliğini korur.