Kadir Suresi - 15.06.1985

Kur'ân-ı Kerîm'de buyurmuş ki;

Bismillâhirrahmânirrahîm.

İnnâ enzelnâhü fî leyleti'l-kadr. "Biz onu Kadir gecesinde indirdik."

"Onu" dediği nedir?

Müfessirler diyor ki Kur'an-ı Kerim.

Niye "onu" dedi?

Daha önce geçmedi, sûrenin ilk âyet-i kerîmesinde hemen "onu" diye başladı, zamirle başladı. O tâzim içindir. O kadar meşhur, o kadar mâlum, o kadar muteber, o kadar muazzam hürmete şayan ki "o" dedi mi anlaşılıyor.

İnnâ enzelnâhü fî leyleti'l-kadr. "Biz Kur'ân-ı Kerîm'i Kadir gecesinde indirdik."

"Peygamber Efendimiz'e yirmi üç sene de âyet âyet gelmiş!"

Diyorlar ki;

"Semâ-ı dünyaya Kadir gecesinde nâzil oldu. Sonra necmen necmen, hadiselere göre grup grup Peygamber Efendimiz'e indi."

Esrâr-ı İlâhî. Levh-i Mahfûz'dan sema-ı dünyaya indirilişi Kadir gecesi.

Kadir gecesi ne demek?

Malum, "O adamın kadri kıymeti yoktur." deriz, "kıymet, şeref, itibar" demek.

Kadir gecesi, şeref ve itibar gecesidir. Bir mânaya böyle demişler.

Neden?

İnsan buradan çok sevaplar kazanıyor. Allah'ın cennetini kazanıyor, rızasını kazanıyor, kadirlere eriyor, kıymetli şeyleri elde ediyor. Onun için Kadir gecesi.

Bazıları da demişler ki kadir; "takdir etmek" mânasındandır. Mukeddaratın tayin edildiği gecedir.

İnnâ enzelnâhu fî leyletin mübâreketin innâ künnâ münzirin. Fîhâ yüfreku küllü emrin hakîm, emren min indinâ innâ künnâ mürsilîn.

Duhan suresinin başındaki o leyle-i mübareke de bu delâletle işte Kadir gecesidir.

"Kadir gecesinde Allah bu nuru takdir buyuruyor, meleklerine tavzif ediyor, veriyor. Bir dahaki seneye kadar icraatı veriyor." diye rivayetler var. Kadir; "takdir etmek, tayin etmek" mânasından geliyor, diyenler de var. Ama her halükarda muhteşem bir gece!

Ve mâ edrake ma leyletü'l-kadr. "Kadir gecesinin ne olduğunu sana ne bildirdi, ne bildirebilirdi? Sen nasıl bilebilirdin?"

Allahu Teâlâ hazretleri, böyle bir şeyin kıymetini Peygamber Efendimiz'e bildirmek istediği zaman Kur'ân-ı Kerîm'de bu ifadeyi zikrediyor.

Ve mâ edrâke ve ma yudrîke.

Ve mâ yudrîke lealle's-sâate tekûnü karîbâ gibi.

Böyle bir ifadeyle anlatıyor. Allahu Teâlâ hazretleri, bu Kadir gecesinin feyzini, şerefini Peygamber Efendimize vahiyle bildirmiş, öyle malum oluyor yoksa insanoğlu nereden bilebilirdi? Onun kadrini kıymetini, şerefini anlayamazdı.

Leyletü'l-kadri hayrun min elfi şehr. "Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır."

Nasıl bin aydan?

"Ramazan olmayan, içinde Kadir gecesi olmayan, öteki bin tane ayı bir araya getirsen Kadir gecesi bu kadar hayırlıdır. Ondan daha hayırlıdır."

Onun için bilmiyorum işte bu Ramazan'da tutan tuttu, kaçıran kaçırdı. Hiç olmazsa bir dahaki Ramazan için şimdiden niyetinizi halis, salih tutun; "İnşallah ben Ramazan'ın son on gününde şu itikâf sünnetini yerine getireyim." deyin.

"Hep oruç tutuyoruz, tutuyoruz bir de şu sünneti yapalım." diye ona azmedersiniz inşaallah. Kadri kıymeti çok fazla olan o geceyi yakalamak öylece müyesser olur inşaallah.

Tenezzelü'l-melâiketü ve'r-rûhu fihâ bi-izni Rabbihim min külli emr.

Tenezzelü'l-melâiketi ve'r-rûhu. "Melekler iner, ruh da iner, er-ruh da iner." Fîhâ. "Bu gecede." Bi-izni Rabbihim. "Rabbinin izniyle, müsaadesiyle, fermanıyla" inerler.

Sanki müslümanlar buradan neşeyle, şevk ile hazırlıkla güle oynaya hacca, ibadete gidiyorlar gibi Kadir gecesinde melekler yeryüzüne öyle inerler, diyor kitaplarımız. Bu gece onlar için de çok büyük, itibarlı bir gece.

Tenezzelü'l-melaiketü ve'r-rûhu.

Bu er-rûh nedir?

"Ruh da iner."

Demişler ki; rûh cok azim bir melektir. Öteki melekler bir saf olacaklar, ruh tek bir saf olacak, tek başına bir saf olacak. O kadar azim bir melektir. Allah'ın çok sevdiği, çok itibarlı bir meleğidir. O da iner.

Bazıları demişler ki bu ruh Cebrail aleyhisselam'ın sıfatıdır. Rûhu'l-emîn, Cebrail aleyhisselam'dır, Cebrail aleyhisselam da iner. Bu gecede bizim, sade insanların anlayamadığı böyle bir teşrif oluyor. Semadan yeryüzüne melekler nüzûl ediyor.

Min külli emr. "Her türlü emri yerine getirmek üzere, vazifeyi ifâ etmek üzere" çeşitli sebeplerle yeryüzüne inerler.

Selâmün hiye hattâ matlai'l-fecr . "Bu gece kendisi salime bir gecedir."

Fecr zamanına kadar her türlü maddî mânevî âfetten mahfuz bir gecedir. Onun için erbâb-ı kulûb bu Kadir gecesinin hâlini, havanın letafetinden sezerlermiş. Bu gece Kadir gecesi çünkü selâmet. İşte selâmün hiye hattâ matlai'l-fecr fırtına yok, bora yok, zelzele yok, sıkıntı yok. Oradan erbab-ı kulûb Kadir gecesini anlıyor.

Bir de diyorlar ki; "Melekler selâm verir, Cebrail selâm verir, kullara gelirler musafaha ederler, selâmı tebdil ederler. Allahu Teâlâ hazretleri kullarına selâm verir."

Selâmün kavlen min Rabbin rahîm. Cennette olacak ya...

Selâmün kavlen min Rabbin rahîm, söz olarak yanlış anlaşılmasın diye kavlen diye tavsif ediyor. Selâmün kavlen min Rabbin rahîm. Allahu Teâlâ hazretleri cennette söz olarak; "Selâm size, ey kullarım!" diyecek.

Bu Kadir gecesinde Allah'ın, meleklerin, Cebrail aleyhisselam'ın, Rûhu'l-Emîn'in selâmları olacak:

"O selâma erdiği zaman, o musafahaya erdiği zaman içine bir ürperti gelir. O selâm işte Cebrail'in musafahasıdır, selâmıdır." diye kitaplarda yazmışlar.

Hiye hattâ matlai'l-fecr.

Bazıları "Gün doğuncaya kadar" yazmış. Gün başka fecir başka. Alimin de dikkatli olması lazım. Dikkatli olmazsa olmuyor.

Hiye hattâ matlai'l-fecr. "Bu fecrin doğuşu zamanına kadardır." diyor.

Matla' "zaman-ı tulû'" demek. "Zamanın tulû'una kadar, fecrin tulû'u zamanına kadar."

Fecir ne zaman doğuyor?

Yüksek bir yere çık, Doğu tarafına doğru bir bak. Ne görüyorsun?

Hiç bir şey görmüyorum, her taraf masmavi. Tamam, daha gecedesin.

"Hocam, bir şey görmeye başladım, ufuk şöyle bir beyazladı."

Tamam, güneş buradan doğacak.

"Anladım şu taraftan değil o taraftan değil, işte güneş buradan dolacak, belli oldu."

Nerden belli oldu?

Orası tam karanlık değil, biraz ışık emaresi var; işte fecir o. Gece oradan inficar etmeye başladı, yarılıp çekilmeye, gitmeye başladı. O taraf aydınlanmaya başladı, fecir odur. Gece bitti, sabahın vakti girdi, oruç tutuyorsan elini yemekten çek bakalım, fecir başladı. Yemek yeme zamanı geçti.

Karanlıkta yiyebilirdin orası lacivertken yerdin, beyazlandığı zaman artık yiyemezsin. Orası aydınlanmaya başladığı zaman ilk başta şöyle dikine bir projektör ışığı gibi bir şey olur geçer, fecr-i kâzib'tir.

Ondan sonra ufuk yaygın, bak işte dağın silüeti belli oluyor şuradan şuraya dağlar belli oluyor, gök orası, yer burası. İşte bu anlaşılmaya başladığı zaman gök ile yerin ayrılması işte fecir zamanı o oluyor. Bu hayır, bereket, mânevî pazar o zamana kadar.

Güneş doğuncaya kadar değil mi?

Hayır. Fecir doğuncaya kadar. Fecrin doğma zamanı, sabahın girme zamanıdır, gecenin bitme zamanıdır. Güneşin doğma zamanı ayrı. Hiye hattâ matlai'ş- şems demiyor, "güneşin tulûu zamanına kadar" demiyor, fecrin tulûuna kadar.

Demek ki bu pazar seher vaktine kadarmış, sahur vaktine kadarmış. Ondan sonra tamam oluyormuş.

Allahu Teâlâ hazretleri kadre erenlerden eylesin. Kadri ihyâ edenlerden eylesin. Çok sevaplar kazanmayı, bir ömre bedel sevaplar kazanmayı, böylece cennetine cemâline ermeyi nasip eylesin.

Bi-hürmeti esmaike'l hüsna ve bi-hürmeti habibike'l mücteba Muhammedeni'l Mustafa ve bi-hürmeti hatamati'l kur'ani'l azim ve bi-hürmeti salavatı'ş-şerife ve bi-hürmeti kıraati's-süveri'ş-şerife ve bi-hürmeti el kari'ş-şerife ve bi-hürmeti ramazan el mübarek ve bi-hürmeti leyleti'l kadr ve bi-hürmeti esrari's-sureti'l fatiha.