Hurda malzemeden yetersiz teknolojiyle üretilen "yorgun" inşaat demirinin depremde binaların yıkılmasındaki en önemli etkenlerden biri olduğu ortaya çıktı. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Türk Konut'un yasal zorunluluk olmamasına rağmen laboratuvar kurup test ederek ortaya çıkardığı depreme dayanıksız inşaat demiri üretimiyle ilgili İskenderun ve Karabük Demir Çelik İşletmeleri ile özel haddehanelerde inceleme başlattı. Türkiye'de bugüne kadar 225 bin konut yapan Yapı Kooperatifleri Merkez Birliği (Türk Konut), 1999'da meydana gelen Marmara Depremin'den ders çıkararak inşaatlarda kullandığı demirlerin testi için yasal zorunluluk olmamasına rağmen "demir laboratuvarları" kurdu.
İnceleme başlatıldı
Laboratuvarlarda özellikle hurda malzemeden üretilen inşaat demirlerinin çekme, akma ve kopma dirençleri test edilirken 2002'de Ankara Eryaman'daki inşaatlarda kullanılmak üzere 28 firmadan alınan 60 bin ton demirden 9 bin tonunun "yorgun ve depreme dayanıksız" olduğu ortaya çıktı. Kooperatif yetkilileri 9 bin ton demiri firmalara iade ederken Sanayi Bakanlığı da Türk - Konut'un ihbarı üzerine, Karabük ve İskenderun Demir Çelik İşletmeleri ile Ankara çevresindeki özel haddehanelere, teknik ekip gönderip demir üretimiyle ilgili inceleme başlattı.
Türk Konut Genel Başkanı Yılmaz Odabaşı, Bingöl depreminde 84 öğrenciye mezar olan Çeltiksuyu YİBO'nun peynir kalıbı gibi üst üste çöktüğünü hatırlatarak şunları söyledi:
"Katları dolapların tuttuğu görüldü. Peki, kolonlar nerede? İçindeki demir sağlıklı olmazsa kolon tabii çökecek. Kolonun içine ha bu yorgun demiri koymuşsun ha kavak ağacı koymuşsun, çok farkı yok."
Başkaları kullanıyor
Satın alınan demiri en az 9 şiddetindeki depreme göre test ettiklerini kaydeden Odabaşı şöyle devam etti: "Testlerimizde, aldığımız demirin yüzde 9'unun 5 şiddetinde bir depreme bile dayanıksız olduğunu tespit ettik. İade ettiğimiz bu demirler, muhtemelen başka birilerine satılarak inşaatlarda kullanıldı. "
Firmaların yasal zorunluluk olmadığı için demir testi yapmadığını ve denetlenmediğini vurgulayan Odabaşı, "Biz 1999 depreminden ders aldık ve sorumluluğumuz, iş ahlakımız gereği laboratuvarları kurduk. Bunun nedeni üretimden kaynaklanıyor. Hurda malzemelerin çoğu haddahanenelerde yetersiz teknolojiyle demire dönüşüyor. Yorgun demir de deperme dayanıksız oluyor" diye konuştu.
MİLLİYET - 21.08.2003
'Yorgun' üretilen demir dayanmıyor







