ANKARA RAHATSIZ
Türkiye, askerlerini gözaltına alan Washington'ın, ilişkileri düzeltmek için adım atmasını bekliyor. ABD ise, "ortak bir mekanizma" kurularak bölgedeki "tüm Türk askeri faaliyetlerinin incelenmesini" istedi. Washington'ın, Türkmenler, Kürt grupların rolü ve PKK-KADEK konularında baskı oluşturma ihtimali Ankara'yı rahatsız ediyor.
TAM KONTROL İSTİYOR
ABD kaynakları, ''Türkiye'nin bölgede çok fazla başına buyruk olduğu'' görüşünü öne sürüyorlar. ABD'li yetkililer, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin bölgedeki bağımsız faaliyetlerinden rahatsız olduklarını gizlemiyorlar. Washington'ın son baskınla, bölgedeki kontrolün kendisinde olması gerektiğini göstermeye çalıştığı düşünülüyor.
İLK GÖRÜŞME BUGÜN
Hükümet, ABD'nin baskısı karşısında ortak mekanizma oluşturulması için görüşmelerin başlamasını kabul etti. İlk görüşme bu sabah Kerkük'te yapılacak. Toplantı için Dışişleri Bakanlığı Ortadoğu Dairesi Genel Müdür Yardımcısı Şafak Göktürk ile Genelkurmay yetkilileri dün bölgeye hareket etti.
ABD'nin 11 Türk askerini serbest bırakması, Ankara-Washington hattında gerginliği sona erdiremedi. ABD yönetiminin, ortak bir mekanizma oluşturularak Kuzey Irak'taki ''tüm Türk askeri faaliyetlerinin incelenmesini'' istediği, Ankara'nın bu talepten rahatsız olduğu öne sürüldü. Hükümet ise, ABD'nin baskısı karşısında ortak mekanizma oluşturulması için görüşmelerin başlamasını kabul etti.
Ankara'dan dün bölgeye giden üst düzey diplomat ve askeri yetkililerle bölgedeki ABD'li karşıtlarının oluşturacağı, bu sabah ilk toplantısını yapacak komisyonun iki işlevi olacak. İlk olarak 11 askerin gözaltına alınmasına neden olan iddialar ile sorumlular tespit edilecek. Komisyonun ikinci ve asıl işlevi, ''istenmeyen olayların bir daha yaşanmaması için'' ortak bir mekanizmanın zeminini hazırlamak olacak.
Dışişleri Bakanlığı, Türk özel timinin serbest bırakılmasını sağladıktan sonra, kapıda bekleyen daha büyük bir krizi göğüsleyebilmek için çalışıyor. ABD'nin beklenmeyen hareketi ve ardından gerilimi tırmandırmasını değerlendiren yetkililer, bunun Kuzey Irak'ta Türkiye'ye yönelik yeni bir politikanın ilk adımları olduğunu düşünüyor. Washington'ın, ''istenmeyen olayların bir daha yaşanmaması amacıyla'' masaya oturulduğunda, ''Kuzey Irak'taki tüm Türk askeri faaliyetlerinin incelenmesi, Türkmenlere destek politikasının gözden geçirilmesi, Kürt grupların rolü ve PKK-KADEK'' gibi konularda baskı oluşturacağı beklentisi Ankara'yı rahatsız ediyor.
Baskın münferit olay değil
Olayın muhasebesine başlayan Ankara'da öne çıkan görüş, Türk askerlerine dönük baskının ''münferit bir olay olmadığı'' şeklinde. ABD'li yetkililer, olayın yaşandığı cuma günü ilk temaslarda olaydan bilgi sahibi olmadıklarını, münferit olayın kendilerini de şaşırttığını dile getirmişti. Yapılan birçok üst düzey temasta da benzer yanıtlar alındı. Ancak ABD'li üst düzey yetkililerin aradan geçen 48 saat boyunca askerlerin serbest bırakılmasını sağlamamaları, bilinçli bir politikanın uygulandığı yorumlarına neden oldu. Askerlerin 60 saat sonra serbest bırakılması sonrasında da ABD'den resmi bir açıklama yapılmaması ve özür dilenmemesi, bu görüşün ağırlık kazanmasına neden oldu.
ABD'nin oyalama taktiklerine başvurması da, Ankara üzerinde baskıyı arttırmaya çalıştığı şeklinde yorumlanıyor. ABD yönetimi, bir yandan gerilimi yumuşatmayarak hükümeti güç bir duruma sokarken diğer yandan olay ve tüm iddiaların soruşturulması için ortak bir mekanizma kurulmasını önerdi. Ancak önerilen ortak komisyon Türkiye'nin istediği gibi, yalnız 11 Türk askerinin gözaltına alınmasını soruşturacak komisyon olmayacak. Komisyonun asıl işlevi, ABD'nin istediği gibi, ''istenmeyen olayların bir daha yaşanmaması için'' ortak bir mekanizmanın zeminini hazırlamak olacak.
ABD ne istiyor?
ABD kaynakları, bir süredir bölgedeki Türk varlığından duydukları rahatsızlığı hissettirirken ''Türkiye'nin bölgede çok fazla başına buyruk olduğu'' görüşünü öne sürüyorlardı. ABD'li yetkililer, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) bölgedeki bağımsız faaliyetlerinden, Türkmenler ile ilişkilerinden rahatsız olduklarını gizlemiyorlar. Washington'ın son baskınla, bir yandan bölgedeki tek kontrolün kendisinde olması gerektiğini, diğer yandan da Türk askerlerinin bölgedeki varlığını istemediğini açıklıkla gösterdiği düşünülüyor.
Cumhuriyet 8.7.2003
Krizin büyüğü kapıda







