Macriti - Matematik

Matematikte öncü kabul edilen, Endülüslü matematik, astronomi ve kimya âlimidir. Küreler teorisi ve yıldızların hareketleri konusundaki bilgisiyle kendinden öncekileri aşan bir bilim adamıdır. 950 senesinde Macrit’te doğduğu, 1007 senesinde de Kurtuba ’da iken vefat ettiği tahmin edilmektedir.

Macriti’nin hayatından bahseden eserler ondan övgüyle söz etmektedirler. Onu matematik ilimlerinde, özellikle yüzölçümü teorilerinde “öncü” sayarlar. Anlatıldığına göre Macriti, küçük yaşta ilim merkezi olan Kurtuba ’ya gitmiş, ilim öğrenmek için birçok İslam ülkelerinde gezilerde bulunmuş, devrinin din ve fen ilimlerinde mütehassıs âlimlerden dersler almış, onlarla ilmi mütalaalarda ve istişarelerde bulunmuştur.

Macriti, fen ilimlerinin her dalında söz sahibiydi. Astronomi, yıldız ve gezegenlerin faaliyetleri ile ilgili çok geniş ve esaslı bilgiye sahipti. Batla Myus’un gök haritası üzerine ilk defa notlar düşen ve astronomik cetvellerdeki yanlışlıkları düzeltme yolunda faaliyet gösteren bir âlim olarak Avrupa’da tanındı. Macriti kimya ilmiyle de meşgul oldu ve bu alanda eserler yazdı. Bu eserler o devirde doğu ve batı bilim çevrelerinde tek müracaat kaynağı oldu. Maddeler üzerinde yaptığı deneyleri uzun uzun anlattı. Bir kitabında cıvadan cıva oksit elde etmenin yollarını göstermekte, bu konuda yapılması gereken deneyleri anlatmaktadır. Ona göre, kimya ilminde söz sahibi olmak isteyen, öncelikle matematiği çok iyi bilmeli, astronomi ve fen ilimlerinde belli bir seviyeye ulaşmış olmalıdır.   

Macriti, özellikle sayılar teorisi ve Öklid geometrisi üzerinde çalışarak eserler yazdı. Macriti’nin hesap hakkındaki bu eseri, o devrin bütün ilim çevrelerinde el kitabı olarak kullanıldı. 

Macriti, ayrıca biyoloji, zooloji ve ekoloji dallarında da ilmi çalışmalarda bulundu. İnsanlar arasında olduğu gibi hayvanlar arasında da, gruplaşma ve başkanlık temayülü olduğunu, her bir hayvan grubunun adeta bir toplum teşkil ettiğini, anlaşma için belli dilleri ve farklı özellikleri bulunduğunu, bu sistemin kâinatta son derece muntazam ve ahenkli bir şekilde mevcut olduğunu söylemiştir ki, günümüzün modern biyoloji ve zooloji bilimi de bunları ifade etmektedir. Tabiat ve maddi çevrenin canlılar üzerindeki etkileri ilgili eser veren Macriti aynı zamanda ekoloji ve çevre bilimleri öncüsü de sayılmaktadır.