Takvim ve Çeşitleri

Hicri Yıl, Müslüman olmayanlar için pek bir anlam ifade etmese de Müslümanlar için çok şey ifade eden bir tarihtir.

Takvim, zaman kavramından hareketle, onun düzenlenmesi ve bu düzenlenme sayesinde de hayatın organizesi İhtiyacından kaynaklanır. Takvim İçin önemli olan temel İlke, zamanın geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman olmak üzere üç perspektife sahip olması ve ikincil olarak da bir başlangıç noktası belirlemesidir. Takvim sayesinde (saati de takvimin ayrılmaz bir parçası olarak düşünürsek) olaylar belirli bir sıraya dizilmektedir. Bu sayede insanlığın eylemleri kategorize edilmekte, bu şekilde gün içindeki olaylar, günlerden hareketle aylık, aylardan hareketle yıllık, yıllardan hareketle asırlık, asırdan hareketle bir çağ ile ilgili olaylar ve nihayet bir toplumun tarihi ya da genel anlamda insanlık tarihi ile ilgili olaylar kronolojik anlamda bir sıra ya da düzene sokulmaktadır.

Takvimsiz bir hayat düşünmek oldukça zordur. Her türlü kitap, ders kitabı, roman, vs. sürekli takvimle ya da genel anlamda zamanla ilişkili olmak zorundadır. Takvim, bu anlam da insanlık tarihi açısından insanlığın ilk edinimleri arasında kabul edilir. Takvimin günümüzdeki anlam ve önemi geçmişe göre çok daha fazladır. Takvim, aslında matematiksel bir şeydir. Bu sayede binlerce yıl öncesi ya da sonrası hesaplanabilmektedir. Takvim temelde astronomik hesaplamaların sonucu olduğundan ve bu hesaplamalar da hemen hemen bütün takvimlerde gün üzerinden yapıldığından, bütün dünya takvimlerinde gün temel unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Yani takvimler, Güneş ve Ay’ın fezadaki hareketleri sırasında gerçekleşen doğal zaman akışına göre oluşturulmaktadır.

İnsanlığın kullandığı bilinen takvimler günümüz kaynaklarında;

Güneş Takvimleri(Şemsi Takvimler): Dünyanın güneşin etrafında gerçekleştirdiği bir tam dolanımla bağlantılıdır.

Ay Takvimleri(Kameri Takvimler): Ayın dünya etrafındaki bir dolanımı sırasında görülen büyüyüp küçülme sürecine dayanmaktadır.

Ay-Güneş Takvimleri: Ay takvimi ayın gökyüzünde kolay izlenebilirliği sebebiyle tarihin ilk takvimi olmuş, ancak mevsimlere uymayışı belirgin bir kusur sayılarak bunu sağlamak için bazı yıllara 13. bir ay eklenmesi yoluna gidilmiştir. Bu durumda takvim ay takvimi olmaktan çıkmış, ay-güneş takvimi denilen yeni bir nitelik kazanmıştır. Bilinen Ay-güneş  takvimleri şöylece sıralanabilir:

-Mezopotamya Takvimi, -Musevi Takvimi, -Nesili Takvim, -Eski Çin Takvimi,

-On iki hayvanlı Türk Takvimi, -Hita ve Uygur Takvimi.    

Yıldız ve gezegen takvimi: Nil Nehrinin kabarıp taşarak her tarafı su altında bırakmasının Sirus gezegeninin döngüsüne bağlanması ile oluşturulan takvim gibi.

Ay ve güneşin hareketlerine göre düzenlenen takvimlerin ortak özellikleri, her bir takvimin kendilerine bir başlangıç noktası tayin etmesidir. Bu noktadan hareketle yıl ve yıllar hesaplanmaktadır. Böyle bir başlangıç noktasının olmadığı yerde herhangi bir yıl hesabı yapmak mümkün değildir. Bu başlangıç noktasının belirlenmesinde tarihsel, kültürel ya da genel anlamda insanlık için oldukça önemli olaylar kıstas alınmaktadır. Mesela Hıristiyanlar için Hz İsa’nın doğumu ya da hicri takvim için Hz. Muhammed(s.a.s)’in Mekke’den Medine’ye hicreti sıfır noktası olarak kabul edilmiş ve yıllar buradan hareketle sayılmaya başlamıştır.