Takvim ve İsimlendirme

Peygamber (s.a.s.) Efendimizin zamanında o yörede tarihleme belirli mühim olayları zikrederek, "Ondan şu kadar önce, bundan şu kadar sonra" diye yapılırdı. Mesela Ebrehe, fil takviyeli ordusu ile Kâbe'yi yıkmak için Arafat'a kadar, Müzdelife'ye kadar gelmiş fakat ebabil kuşlarının onların üzerine attıkları taşlarla, ordu perişan olup hezimete uğrayıp geri dönüp gitmişti. Kuran-ı Kerim'de Fil suresinde anlatılan bu olay, Araplarca meşhur, çok olağanüstü bir olay. Büyük bir ordu Mekke'nin yakınına kadar geliyor fakat Mekkeliler çarpışmadan, bir takım manevi musibetlerle perişan olarak, yenik ekin taneleri gibi bitik olarak dönüp gidiyorlar. Dolayısıyla, bilinen bu meşhur olay Araplar için bir nirengi noktası oluşturuyor, bir olayı anlatacakları zaman, "Fil yılında oldu. Fil yılından iki sene önce oldu. Üç sene sonra oldu." gibi belirtiyorlardı.

Peygamber (s.a.s.) Efendimizin zamanında da buna benzer isimlendirmelere rastlıyoruz. Müslümanlar, Kureyş kendilerine çok zulmedince Peygamber(s.a.s) Efendimizden izin istediler, hicret etmeye izin çıktı, o zaman dilimine senetü'l-izn dediler. Sonra mühim vefat hadiselerinin olduğu seneye senetü'l-hüzn dediler.

Bu isimlendirme sistemi Peygamber (s.a.s) Efendimizin vefatından sonra bazı sıkıntılar getirmeye başladı. Hz. Ömer(ra)’in halifeliği zamanında, hicretten 17 yıl geçtiği sırada, Yemen'e hâkim ve kadı olarak gönderilen Ebû Musa el-Eş'ârî (ra), halifeye bir resmî yazı göndermiş; "Şaban ayı" diye bir tarih atmış ama ay ismi var fakat gerisi yok. Mektup Yemen'den gelip halife Hz. Ömer'in eline ulaştığı zaman: "Acaba hangi Şaban, şu yakındaki Şaban mı yoksa daha önceki Şaban mı?" diye tereddüt hâsıl olmuş. Bunun üzerine halife Hz. Ömer, sahabe-i kiramın ileri gelenleri istişareler yapmış, Ay’ın seyir durumuna göre belirlenen, uygulaması çok kolay, çok sade, herkes tarafından anlaşılabilir ve tarihi olan Kameri Takvimi seçmişler. Takvim başlangıcının, yılların rakamlarla belirlenmesinin neye göre olacağını konusunda ise Peygamber (s.a.s.) Efendimizin doğum tarihini esas almak istemişlerse de muhtelif rivayetler nedeni ile olmaz denilmiş. Vefat tarihini düşünmüşler hüzün oluşturduğu olmaz denilmiş. En sonunda İslâm için çok önemli bir dönüm noktası, çok önemli bir olay olan hicreti seçmişler. İslâm'ın hâkimiyetinin, galibiyetinin başlangıç noktası Peygamber (s.a.s) Efendimizin hicreti olduğu için bu olay sıfır, başlangıç olarak kabul edilmiş ve "Hicretten önce, hicretten sonra." diye yıllar isimlendirilmeye başlanmıştı.